دانلود تحقیق - پایان نامه - مقاله

تحلیل محتوایی مجموعه اشعار جلال بقایی نایینی- قسمت ۲۶

۳-۲-۲-۱- شخصیّت بخشیـدن به اشیــا(تشخیص):
این صورت خیال انگیز در شعر بقایی اندک است.شاید عدم نیاز او به این گونه تصاویر ،آن باشد که وی همان گونه که از مبالغه برکنار مانده ،به این گونه صورت خیال نیز که می تواند گوشه ای از اغراق باشد، نپرداخته است.
تشخیص در شعر او طبیعی و حسی است.نمـونـه هایی از این صورت خیال که با تازگی و نوعی دید هنری همراه است،آورده می شود :
کند پشت ،خم،دست بر سینه سوسن کـه گـوید بـه بـاد صبـا خیـر مقـدم
بـه سـاز صبـا همچـو رقـاص ماهـر گهی شاخ گل راست گردد گهی خم
ســراپـا شـود گــوش در بـاغ،لالـه چـو بلبل سـرایـد نـواهــای ملهـم
نهد شاخه بر سر کله از شکوفه سپر گیـرد از گل به سر بـر سپرغم
یکی تـاج الماس بنهـاده بر سر یکی عقـد یاقـوت بنـدد بـه معصم
گل از بهـر ایثار در پـای بلبـل ز کف زر فشاند چو از دست حاتم
چـو حجام پروانه با بال رنگین مکد خون گل را پیاپی به محجم(دیوان :۱۳۵)
اسنادهای مجازی و خطاب های او به طبیعت غیر تکراری است.مانندابیاتی که خطاب به دریای خزر می گوید و در بخش های دیگری از همین فصل آورده شده است.
اضافه ی استعاری در شعر بقایی کم است.استعـاره های وی محدود بـه ترکیبات اضافی که از ترکیب دو کلمه به وجود آمده و معمولا قدرت القایی وحرکت ندارد ،نیست.مانند :
بــازوی جور هر آن کس که توانـا باشد
بــه سر و پیکر من سنگ ستم می بارد(دیوان :۶۶)
از این نظر تصویـرهای شعری او بیشتر تفصیلی و دقیـق است و از حیـات و حـرکت بیشتری برخوردار است.مانند نمونه هایی که در بررسی صورخیال و تصویرسازی های شعری او در همین فصل آورده شده است.
استعاره هـای او بیشتر به صورت اسم و ترکیبات اسمی است.شاعر تصرف در حوزه ی معانی فعلی کمتری دارد.مانند :
آفریننده ی مرگند نه عالم که چنین داغ بر ناصیه ی علم و هنر افکندنــد(دیوان :۷۹)
یا:نکرده جنگ در اقطار، حفره ها ایجاد زمین ز خشم درافکنــده بر جبین،آژنگ(دیوان :۱۰)
در شعر بقایی استعاره های مبتذل و کلیشه ای به ندرت دیده می شود. مانند این خاکدان در بیت های زیر:
شکر خدا کـه زندگیم پایــدار نیست خواهند برد زود از این خاکدان مرا (دیوان :۱۱۸)
یا:اگرچه در اثر ضایعات جسم و روان کسی نمــاند در این کهنــه خاکدان،جاویــد
سرای مرگ خدایا چه جای مرموزی است که کس برای در بسته اش نیافت کلید(دیوان :۱۱۸)
بقـایی در برخی از صورت هـای خیالی استعاره ی کلیشه ای تصرفی می کنـد و به این ترتیب آن را از ابتذال دور می کند.نظیر دست طبیعت که با افزودن صفتی به آن ،تصرفی در تصویر کرده است.
هر روز و شبی که آمـد و رفت این دفتر عمـر مـا ورق خـورد
چــون دست ورق زن طبیـعت انگشت بــه آخــرین ورق برد
از ما چه اثر جز این کـه گویند کی زاد فلان و کی فلان مرد(دیوان :۱۱۱)
صورت های خیالی بدیعی دارد .نظیر «رنگین کمان» در بیت زیر :
از زمین رنگین کمان افراشت سر بر آسمان اعتدال فصل را گویی شعار آمد پدید(دیوان :۱۰۴)
یا « سفینه ی بی بادبان »در بیت زیر :
یک باره غرق گشتن و مردن نکوتر است صدبار از این سفینه ی بی بادبان مرا(دیوان :۱۱۸)

فصل چهارم
بررسی مضامین شعری
بقـــایی

۴-۱-اشعــار غنــایی :

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.